Długi książkowe (cd)

Kazimierz Brakoniecki, Cudzoziemiec, Stowarzyszenie Pisarzy Polskich, Olsztyn 2019.

Właściwie to jest dziennik podróży po różnych cudzych ziemiach, w których autor znajduje się u siebie. I tej umiejętności można mu zazdrościć.

Marian Pilot, Kreteski, pomówienia i powieści, Oficyna KUBA, Warszawa 2020.

Tytuł lepiej niż podtytuł odpowiada tym utworkom, które raczej są powiestkami (jakby u nas powiedziano) niż powieściami. A do zapamiętania puenta poemy smrody:

Śmy

Wszyscy śmiertelni

Jednakowo śmierdzielni 

 

 

Długi książkowe

Zygmunt Wasilewski, Stefan Żeromski, Korespondencja wzajemna 1890-1925. Opracował Zdzisław Jerzy Adamczyk. Muzeum Narodowe w Kielcach, Kielce 2019.

Doskonałe opracowanie edytorskie, ważne źródła biograficzne. Przekazuję do naszej Biblioteki – dla większego pożytku.

Katarzyna Kościewicz, Preparowanie dziedzictwa. Pisma Kraszewskiego, Sienkiewicza, Żeromskiego i innych autorów pod cenzorskim nadzorem (1945-1955), Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2019.

Z podzięką spóźniony, usprawiedliwiam się przekazaniem do Biblioteki.

Nasz dom. 1919-2019. Pedagogiki społeczne,, miasto o dzieciństwo w praktyce Naszego Domu. Redakcja naukowa Marcin Gołąb, Zuzanna Sękowska, autorów wielu, głównie z kręgu Instytutu Kultury Polskiej UW. Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa 2019.

Nie będzie żadnej dorzecznej “wielkiej historii” bez należytych “małych historii” – podczytując tę książkę, przypominam sobie zaraz Jana Strzeleckiego. A ponieważ towarzyszy ona cyklowi działań społecznych i ma też nęcący kształt edytorski, więc tym bardziej się nią raduję.

Mój przewodnik

Krzysztof Lisowski, Niektóre miejsca na ziemi. Przewodnik wojażera. Kraków 2017. Stowarzyszenie Pisarzy Polskich Oddział Kraków.

Książkę tą dostałem od Autora jeszcze przed tamtymi świętami i zaraz ją przeczytałem, o czym Krzysztofowi napisałem. On jest moim greckim przewodnikiem, gdyż o Grecji nie tylko wie wszystko, ale także wyczuwa ją opuszkami palców pukających w klawiaturę. Dlatego czytając najpierw wybierałem miejsca greckie (Bodrum, Hierapolis, Kos, Sparta, Pergamon, Paestum…), ale zaraz potem szły sąsiednie (Sycylia, Trapani, Rzym, Florencja…), ale z nimi łączyły  się Montenegro, Dubrownik, Słowenia i Praga, a z nią Kraków, Sandomierz i Sanok. Słowem – przeczytałem wszystko, z podziwem i zazdrością. Z podziwem – dla celnego i zwięzłego ujmowanie rzeczy znamiennych w miejscach bliskich.  Z zazdrością – bo w tych małych prozach odzywa się duch jego poezji.

Nieoczekiwane powinowactwa

Marcin Napiórkowski, Turbopatriotyzm. Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2019.

Cenię “gęste czytania” nowych zjawisk medialnych i obyczajowych, które Marcin przeprowadza, uważam jednak, że jego semiotyka/semiologia (sprecyzować trzeba) potrzebuje wyraźniejszych rygorów metodologicznych. Ale najważniejsza moja uwaga krytyczna jest następująca: zamiast podziału na turbopatriotyzm i softpatriotyzm, który zdaniem autora wyczerpuje współczesne możliwości, trzeba wydzielać uparcie różne modele polskiego patriotyzmu z ich rodowodami społecznymi i regionalnymi – na przykład: śląsko-górniczy jest różny od szlachecko-militarnego, wielkopolsko-zachodni od kresowo-wschodniego, galicyjski od pomorskiego itp., itd. Jeśli tego zróżnicowania nie dokonamy, będzie nas osaczał ze wszystkich stron jeden wzór, utwardzony lub zmiękczony (hard lub soft), ale zawsze ten sam, sarmacko-mesjaniczny, skupiony w kulcie “żołnierzy wyklętych”.

Bogumiła Mateja-Jaworska, Marta Zawodna-Stephan, Badania życia codziennego w Polsce. Rozmowy (nie) codzienne. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2019.

Zycie codzienne (w) Archiwum. Pod redakcją Marty Zawodnej-Stephan. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2019.

Gość w dom. Współczesne praktyki przyjmowania gości. Pod redakcją Bogumiły Matei-Jaworskiej i Marty Skowrońskiej. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2019.

Trylogia ta została mi uprzejmie przesłana przez profesora Marka Krajewskiego z Instytutu Socjologii UAM, który kierował zespołem przygotowującym te prace, a zwłaszcza Archiwum Badań nad Życiem Codziennym, z którego każdy już może korzystać pod odpowiednim adresem sieciowym (www.archiwum.pl). Przydługo ona się u mnie przeleżała ( od połowy października zeszłego roku), ale nie jest tak łatwo zabrać się od razu za trylogię. Leżała jednak pod ręką i nierzadko do niej zaglądałem, natrafiając na różne smaczki (np. o gościnności w lubuskich okolicach, albo odniesienia do prac moich znakomitych kolegów)), a teraz systematycznie się z nią zapoznałem i zdecydowanie polecam, nie tylko socjologom, antropologom, ale i semiologom, więc i Marcinowi Napiórkowskiemu, co zresztą już uczyniłem. Pośrednio bowiem poucza nas ona o bogactwie form życia codziennego w Polsce, wykraczających poza opozycję turbo- i softpatriotyzmu.

Z zazdrością

Michał Głowiński, Papuga i ratlerek. Opowiadania i małe szkice. Wielka Litera, Warszawa 2019.

Pod tym intrygującym mianem, który rozwikłać może tylko ten, kto przeczyta opowiadanie tytułowe (s. 195-201), kryją się wspomnienia i powiastki autora, które czytam z ciekawością i zazdrością. Ciekawość bierze się stąd, że Michał Głowiński jest moim pierwszym uniwersyteckim nauczycielem, a jest tu wiele wspomnień z czasów jego studiów, które wzbogacają moją pamięć. Zazdrość zaś stąd, że te drobiazgi, szkicowane jakby od niechcenia, mają zawsze epicki oddech i odkrywają, często dramatyczne, znaczenia czasów i miejsc. Też bym tak chciał.

Zapóźnienie

Ze zdumieniem zauważam, że nie odnotowałem dotąd następującego utworu:

Ada Arendt, Archeologia zatroskania. Staropolskie kalendarze w działaniu. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2019.

A znam przecież tę książkę, rzec można, od podszewki, by czytywałem ją podczas powstawania i dyskutowałem o niej w naszych zespołach. A byłem też na obronie doktoratu, która była triumfalna. Dodam, że to właśnie Archeologia zatroskania była prezentowana podczas uroczystości wręczania Nagrody Klio, za serię wydawniczą Communicare. Może to wszystko razem usprawiedliwia moje zapóźnienie, które Autorka mi pewnie wybaczy.

Przy okazji, a bez znacznego opóźnienia, gratuluję też Pawłowi Rodakowi tego wydania:

Roger Chartier, Czy książki wywołują rewolucje? Szkice z historii książki, lektury i kultury piśmiennej. Redakcja  naukowa i posłowie Paweł Rodak. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2019. Seria Communicare, rzecz jasna.

Humanistyczne rarytasy

Mam wrażenie, że przez długotrwałą opieszałość, nie wpisałem tutaj gratulacji i podziękowań dla profesora Włodzimierza Olszańca, który wydaje wyborną serię Minuscula Humaniora. A w niej:

Tom I: Enea Silvio Piccolomini broni poezji. Fragment listu do Zbigniewa Oleśnickiego z 27 października 1453 roku. Z rękopisu BJ 173 wydał na nowo, przełożył, uwagami wstępnymi i przypisami opatrzył Juliusz Domański. Instytut Filologii Klasycznej, Uniwersytet Warszawski.

Nie mnie komentować opracowanie Juliusza Domańskiego, mogę się tylko uczonemu pokłonić.

Tom II: Francesco Petrarca, Moich siedem psalmów, Modlitwy, przełożył i opracował Włodzimierz Olszaniec.

W polszczyźnie brzmią doskonale – dziękuję i podziwiam!

 

 

 

 

Dar i przypomnienie

Bartłomiej Szleszyński, Non omnis moriar? Bolesław Prus, wiek XIX i opowieści współczesne. Instytut Badań Literackich PAN, Wydawnictwo, Warszawa 2019.

Książkę tę poświęcam pamięci profesora Janusza Maciejewskiego – napisał jej autor, który łaskawie mi ją przesłał i tą dedykacją mnie wzruszył. Janusz Maciejewski był moim trochę starszym kolegą z warszawskiej polonistyki (asystentem i opiekunem koła naukowego, gdy ja kończyłem studia, także znanym publicystą literackim ze “Współczesności”, gdy w niej debiutowałem), a przyjaźń nasza przetrwała całe Jego życie. Była wypełniona latami współpracy bliskiej i dalszej, elementarną solidarnością podczas różnych wstrząsów historycznych, których przez te pół wieku przeszliśmy dość, wzajemnym wyczuciem, choć nierzadko zajmowaliśmy się rzeczami od siebie odległymi. Janusz nie był literatem knajpianym, ani kawiarnianym (takie podgatunki żerowały wówczas nagminnie), nigdy z nim właściwie nie odbywało się  chorobliwych rozmów  “pa duszam”, ale zawsze można było na niego liczyć, znaleźć w nim oparcie, bo był nam poświęcony, bez ofiarnictwa i grandilokwencji. Był przyjacielem, w najbardziej źródłowym rozumieniu – spolegliwym.

Bardzo dziękuję panu Bartłomiejowi, że mi o Nim przypomniał swoją dedykacją, a książki winszuję, bo zapowiada się ciekawie.

NB. Nie tylko w publicystyce Bolesława Prusa i Elizy Orzeszkowej Anglia jawi się jako utopia (zob. s. 291-304), także w pisarstwie Stefana Żeromskiego oraz Stanisława Brzozowskiego. Może to  jakiś nie wyzyskany jeszcze temat, ciągle pouczający?

Dziękuję również za tom Sienkiewicz ponowoczesny. Pod redakcją Bartłomieja Szleszyńskiego i Magdaleny Rudkowskiej. Również Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa 2019.

 

Konstelacja

Tomasz Rakowski, Przepływy współdziałania, kręgi możliwego. Antropologia powodzenia. Fundacja terytoria książki. Gdańsk 2018.

Justyna Kowalska-Leder, Nie wiem jak ich mam cenić… Strefa ambiwalencji w świadectwach Polaków i Żydów. Instytut Badań Literackich, Warszawa 2019.

Włodzimierz Pessel, Czerwono Biali, Biało Czerwoni. Problemy sąsiedztwa kulturowego. Wydawnictwo Akademickie Sedno, Warszawa 2019.

Roman Chymkowski, Nietożsamości. Tillion, Fanon, Bourdieu, Derrida i dylematy dekolonizacji. Wydawnictwo Campidoglio, Warszawa 2019.

Małgorzata Litwinowicz-Droździel, Zmiana, której nie było. Trzy próby czytania Reymonta. Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2019.

Proszę mi zazdrościć, bo naprawdę zostałem obdarowany. Zdumiewam się i dziękuję!

Stawię się na każdą dyskusje, chociaż nie wiem, czy podołam…Ale będę się starał!

PS. Zapisałem w kolejności, jak otrzymałem.

 

 

Rekomendacje

Poświęcona Janowi Józefowi Lipskiemu książka Łukasza Garbala, o skromnym lecz odpowiednim podtytule, Biografia źródłowa, jest przedsięwzięciem imponującym i podstawowym ( tom 1, 1926-1968; t. 2, 1969-1991. Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską, Warszawa 2018). Imponujący jest jej źródłowy zakres i rozmach, a także rzetelność autora w przedstawianiu rezultatów swoich upartych i bogatych poszukiwań. Podstawowa jest dlatego, że zobowiązująca dla każdego, kto będzie zajmował się historią Polski od roku 1939 do 1989 (a nawet szerzej). Jest swego rodzaju kroniką polityczną, kulturalną i społeczną. Szczególną jej zaletą jest umiejętność przedstawiania więzi międzyludzkich, tworzenia i przemian środowisk ludzkich.

Skromność autora, który trzyma się tego, co wydobywa ze źródeł, przemawia również na jego rzecz. Dzięki temu bowiem otwiera możliwości interpretacyjne, których dotąd nie mieliśmy.

Sylwia Jaskuła, Ewaluacja społeczna w edukacji. Wydawnictwo Impuls, Kraków 2018. Rzecz opracowana z prawdziwym znawstwem i przystępnie przedstawiona. Dziękuje i pozdrawiam.

« Previous PageNext Page »