Humanistyczne rarytasy

Mam wrażenie, że przez długotrwałą opieszałość, nie wpisałem tutaj gratulacji i podziękowań dla profesora Włodzimierza Olszańca, który wydaje wyborną serię Minuscula Humaniora. A w niej:

Tom I: Enea Silvio Piccolomini broni poezji. Fragment listu do Zbigniewa Oleśnickiego z 27 października 1453 roku. Z rękopisu BJ 173 wydał na nowo, przełożył, uwagami wstępnymi i przypisami opatrzył Juliusz Domański. Instytut Filologii Klasycznej, Uniwersytet Warszawski.

Nie mnie komentować opracowanie Juliusza Domańskiego, mogę się tylko uczonemu pokłonić.

Tom II: Francesco Petrarca, Moich siedem psalmów, Modlitwy, przełożył i opracował Włodzimierz Olszaniec.

W polszczyźnie brzmią doskonale – dziękuję i podziwiam!

 

 

 

 

Dar i przypomnienie

Bartłomiej Szleszyński, Non omnis moriar? Bolesław Prus, wiek XIX i opowieści współczesne. Instytut Badań Literackich PAN, Wydawnictwo, Warszawa 2019.

Książkę tę poświęcam pamięci profesora Janusza Maciejewskiego – napisał jej autor, który łaskawie mi ją przesłał i tą dedykacją mnie wzruszył. Janusz Maciejewski był moim trochę starszym kolegą z warszawskiej polonistyki (asystentem i opiekunem koła naukowego, gdy ja kończyłem studia, także znanym publicystą literackim ze “Współczesności”, gdy w niej debiutowałem), a przyjaźń nasza przetrwała całe Jego życie. Była wypełniona latami współpracy bliskiej i dalszej, elementarną solidarnością podczas różnych wstrząsów historycznych, których przez te pół wieku przeszliśmy dość, wzajemnym wyczuciem, choć nierzadko zajmowaliśmy się rzeczami od siebie odległymi. Janusz nie był literatem knajpianym, ani kawiarnianym (takie podgatunki żerowały wówczas nagminnie), nigdy z nim właściwie nie odbywało się  chorobliwych rozmów  “pa duszam”, ale zawsze można było na niego liczyć, znaleźć w nim oparcie, bo był nam poświęcony, bez ofiarnictwa i grandilokwencji. Był przyjacielem, w najbardziej źródłowym rozumieniu – spolegliwym.

Bardzo dziękuję panu Bartłomiejowi, że mi o Nim przypomniał swoją dedykacją, a książki winszuję, bo zapowiada się ciekawie.

NB. Nie tylko w publicystyce Bolesława Prusa i Elizy Orzeszkowej Anglia jawi się jako utopia (zob. s. 291-304), także w pisarstwie Stefana Żeromskiego oraz Stanisława Brzozowskiego. Może to  jakiś nie wyzyskany jeszcze temat, ciągle pouczający?

Dziękuję również za tom Sienkiewicz ponowoczesny. Pod redakcją Bartłomieja Szleszyńskiego i Magdaleny Rudkowskiej. Również Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa 2019.

 

Konstelacja

Tomasz Rakowski, Przepływy współdziałania, kręgi możliwego. Antropologia powodzenia. Fundacja terytoria książki. Gdańsk 2018.

Justyna Kowalska-Leder, Nie wiem jak ich mam cenić… Strefa ambiwalencji w świadectwach Polaków i Żydów. Instytut Badań Literackich, Warszawa 2019.

Włodzimierz Pessel, Czerwono Biali, Biało Czerwoni. Problemy sąsiedztwa kulturowego. Wydawnictwo Akademickie Sedno, Warszawa 2019.

Roman Chymkowski, Nietożsamości. Tillion, Fanon, Bourdieu, Derrida i dylematy dekolonizacji. Wydawnictwo Campidoglio, Warszawa 2019.

Małgorzata Litwinowicz-Droździel, Zmiana, której nie było. Trzy próby czytania Reymonta. Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2019.

Proszę mi zazdrościć, bo naprawdę zostałem obdarowany. Zdumiewam się i dziękuję!

Stawię się na każdą dyskusje, chociaż nie wiem, czy podołam…Ale będę się starał!

PS. Zapisałem w kolejności, jak otrzymałem.

 

 

Rekomendacje

Poświęcona Janowi Józefowi Lipskiemu książka Łukasza Garbala, o skromnym lecz odpowiednim podtytule, Biografia źródłowa, jest przedsięwzięciem imponującym i podstawowym ( tom 1, 1926-1968; t. 2, 1969-1991. Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską, Warszawa 2018). Imponujący jest jej źródłowy zakres i rozmach, a także rzetelność autora w przedstawianiu rezultatów swoich upartych i bogatych poszukiwań. Podstawowa jest dlatego, że zobowiązująca dla każdego, kto będzie zajmował się historią Polski od roku 1939 do 1989 (a nawet szerzej). Jest swego rodzaju kroniką polityczną, kulturalną i społeczną. Szczególną jej zaletą jest umiejętność przedstawiania więzi międzyludzkich, tworzenia i przemian środowisk ludzkich.

Skromność autora, który trzyma się tego, co wydobywa ze źródeł, przemawia również na jego rzecz. Dzięki temu bowiem otwiera możliwości interpretacyjne, których dotąd nie mieliśmy.

Sylwia Jaskuła, Ewaluacja społeczna w edukacji. Wydawnictwo Impuls, Kraków 2018. Rzecz opracowana z prawdziwym znawstwem i przystępnie przedstawiona. Dziękuje i pozdrawiam.

cd

Mity PRL-u. Redakcja Jerzy Sosnowski. Kancelaria Adwokacka Tomasz Kopoczyński, Gdynia 2018.

Dziękuję Jurkowi również z opóźnienie, ale zapewniam, że książka mi się przydaje (dyskusyjnie).

 

Aleksander Kolańczuk, Ukraińscy emigranci w w życiu naukowym, kulturalnym, społecznym i gospodarczym w II RP. Południowo-Wschodni Instytut Naukowy w Przemyślu. Przemyśl 2017.

Z panem Aleksandrem widzieliśmy się w Przemyślu, a to też było jakiś czas temu. Jego słownik biograficzny powinien stać w akademickich bibliotekach podręcznych. Dziękuję i przekazuję!

 

Podziękowanie

Jadwiga Szczawińska-Dawidowa, Listy do Jana Władysława Dawida (marzec-kwiecień-maj 1905). Z rękopisu do druku przygotowała, wstępem i komentarzem opatrzyła dr Justyna Myszkowska. Prace Biblioteki Publicznej m. st. Warszawy, Warszawa 2017.

Rzecz ta nie przeleżała się u mnie od roku wydania, lecz od czasu, kiedy ją otrzymałem, a przesłał mi ją przed paroma miesiącami dyrektor Michał Strąk, z uprzejmym koleżeńskim listem. Miałem ją cały czas pod ręką, ale że dotyczyła starych, poniekąd znajomych, więc odkładałem ją z dnia na dzień. Chcę teraz, po tej zwłoce, z tym większym naciskiem, podkreślić, że jest to edycja pouczająca, niezbędna, wzorowo opracowana. Instruktywne przypisy oparto na imponującym zasobie źródłowym, zaś obszerny wstęp jest właściwie małą monografią Dawidów. Dowiaduję się z niego, że Justyna Myszkowska pisze biografię Jadwigi Szczawińskiej-Dawidowej, więc najmocniej, jak umiem, ją w tym dziele popieram, ponieważ jest nam ono potrzebne.

Wydanie wzbogacono licznymi reprodukcjami zdjęć i dokumentów, co czyni je nie tylko ozdobnym, ale i historycznie smakowitym.

 

“Wśród mistrzów i przyjaciół”

Do zaproszenia tego muszę koniecznie dołączyć zapis o monumentalnej edycji (Gdańsk, 2018) utworów Krzysztofa Pomiana – eseistycznych, publicystycznych, wspomnieniowych i autobiograficznych, zatytułowanych jak wyżej, a wydanych z pietyzmem przez fundację terytoria książki, czyli przez Stanisława Rośka, w serii Biblioteka Mnemosyne, którą redaguje Piotr Kłoczowski.

Nie mogę niczego skrótowego o dziele tym powiedzieć, ponieważ wymaga ono wypowiedzi co najmniej tak rozwiniętej, jak List do Andrzeja Mencwela, który się w tomie tym znalazł, a o odpowiedzi nań rozmyślam już jakiś czas.

Podziękowania

Ryszard Stemplowski, Zrzeszenie Studentów Polskich w socjalizmie państwowym, 1950-1973. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2018.

Z podarunku już się wywiązałem, bo z autorem podyskutowałem, a on uważał, że z pożytkiem.

Cyprian Mielczarski, Retoryka, prawda, polityka. Od starożytności do współczesności. Wydano nakładem Wydziału Polonistyki UW, Warszawa 2017.

Z tym długiem zalegam już długo. Prawdę mówiąc przerasta mnie wywód, w którym tłoczą się Platon, Cicero, Nietzsche, Arendt, Derrida, Girard, Rorty i inni… Dziękuję – nie dałem rady.

Janusz Palikot, Nic-nic. Ontologia na marginesach Leśmiana. Centrum Kultury w Lublinie, 2018.

Tej edycji wydawcy można tylko zazdrościć, niestety autorskie operacje na poezji  do mnie nie przemawiają i nic na to nie poradzę. To znaczy wiem, co bym poradził autorowi, gdyby mnie spytał…

Jeśli natomiast chodzi o Leśmiana, to polecam esej Sebastiana Dudy, Głos z tego, tamtego i nie-tamtego świata, w: tegoż autora Przesilona wątpliwość, Biblioteka “Więzi”, Warszawa 2018, s. 73-94.

Teologia jest ode mnie odległa, ale sztuka interpretacji mi ją krytycznie przybliża.

 

Długi książkowe

Piotr Kubkowski, Sprężyści. Kulturowa historia warszawskich cyklistów na przełomie XIX i XX wieku. Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2018.

Laureat Nagrody Narodowego Centrum Kultury na najlepszą pracę doktorską, obdarował mnie książką, o której mogę powiedzieć, że znam ją dobrze, ale teraz dopiero mnie zaskoczyła. Ponieważ jest imponującą!

Łukasz Zaremba, Obrazy wychodzą na ulice. Spory w polskiej kulturze wizualnej. Fundacja Bęc Zmiana. Instytut Kultury Polskiej UW, Warszawa 2018.

Książki Łukasza nie znam tak dobrze, ale nie jest mi ona obca, bo wcześniej to i owo z niej czytałem, a także o niej dyskutowałem. W całości przedstawia się łakomie. Winszuję i dziękuję!

Magda Szcześniak, Normy widzialności. Tożsamość w czasach transformacji. Fundacja Bęc Zmiana, Instytut Kultury Polskiej UW, Warszawa 2016.

Rzecz ta doszła mnie później, darowana razem z książką Łukasza, ale owe normy widzialności już znałem, a ich analityczne zastosowanie uważam za pouczające.

 

 

 

U przyjaciół

Marian Pilot, Życie. Sposób użycia. Wydawnictwo Literackie, Kraków 2018.

To jest pięknie wydany, okazały wybór utworów Mariana, napisanych już przed laty (wydania z 1976, 1989, 2002), z którego przeczytałem od razu W butach, tamże s. 157-228. Jak przeczytałem? Ze ściśniętym gardłem.

Janusz Drzewucki, Lekcje u Różewicza. Teksty krytycznoliterackie i osobiste. Wrocławskie Wydawnictwo Warstwy, Wrocław 2018.

W Trzy po trzy tytułem komentarza, zamieszczonym pod koniec książki Janusz wyznaje, że Tadeusz Różewicz jest jego pierwszym pisarzem, od chwili, gdy jeszcze w klasie siódmej czy ósmej podstawówki przeczytał w podręczniku jego wiersz. Mój pierwszy wiersz Różewicza (był to Ocalony) wprawił mnie w stan, z którego nie wyzwoliłem się do dzisiaj.

Cała ta książka jest nie tylko świadectwem niezachwianej nigdy wierności, ale także niezawodnym przewodnikiem po tym lesie rzeczy stworzonych,  jaki pozostawił Tadeusz Różewicz.

 

« Previous PageNext Page »