Nowości

Marianna ze Ślęków Pilotowa, My z Siedlikowa Ślęki. Wspomnienia rodzinne, Oficyna Kulawiak, Warszawa-Ostrzeszów 2022.

Już napisałem, zob. Przebój w klasyce, Zapisek z 10 lipca.

Jan Skoczyński, Poza katedrą, Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk 2021.

Już piszę do Autora.

Paweł Majewski, Mantykora. Wczesna historia encyklopedii.

Zapowiada się bardzo ciekawie. Będę czytał.

Tomasz Stawiszyński, Ucieczka od bezradności, Znak, Kraków 2021.

Czytam od zaraz, wygląda na to, że wdam się w dyskusję…

Z podziwem

Książka Rocha Sulimy, “Powidoki codzienności. Obyczajowość Polaków na progu XXI wieku”(Iskry, Warszawa 2022), leży mi pod ręką już jakiś czas, a ja czuję się stropiony jej wagą i powagą i nieśmiało zaglądam do poszczególnych rozdziałów, powoli ogarniając całość. Autorowi, Przyjacielowi, od czasu wspólnych lat studiów i mieszkania w akademiku, których nie sposób prawie policzyć, już podziękowałem telefonicznie, ale to przecież akt elementarny wobec tego daru i daleki od nieosiągalnej wobec niego ekwiwalencji.

 Podziwiam Rocha za wierność swoim podstawowym tematom i nieprzerwaną konsekwencje w ich rozwijaniu, cieszę się, że nadaje im tak zobowiązujący wyraz, który nas przetrwa. Wiesławowi Uchańskiemu, jego wydawcy, złożyłem już wyrazy uznania, bo rzadko się teraz zdarza, żeby wydawca dzieła naukowego nadawał mu adekwatną formę edytorską. A dyskusja się jeszcze odbędzie i to zapewne niejedna! Pierwsza w siedzibie autora, czyli w Małomierzycach, gdzie mieści się Centrum Rozwiązywania Kluczowych Problemów Humanistyki, i już się na nią zapisuję!  A do gościnnego, wyśmienitego stołu Joli, sam się wpraszam!

Ewa Kosowska, Andrzej Mencwel, Tomasz Majewski, Korespondencja a parte, “Prace Kulturoznawcze”, 2021, nr 4, s. 99-114.

Z ponownym podziękowaniem dla Ewy Kosowskiej, która tę korespondencję pobudziła oraz Tomka Majewskiego, który do niej dołączył.

Andrzej Mencwel, Pierwszy malarz Gór Olbrzymich, tamże s. 113-140.

Z podzięką dla Krzysztofa Łukasiewicza, znakomitego redaktora.

Anna Łazar, Agata Sobczak, Rok Wacława Nałkowskiego (zapis spotkania z prof. Andrzejem Mencwelem w Muzeum Zofii i Wacława Nałkowskich, prowadzonego przez Annę Łazar 30 stycznia 2020 roku.

Miałem to spotkanie w dobrej pamięci, teraz potwierdzonej. Dziękuję obu Paniom, szczególnie Annie Łazar.

Andrzej Mencwel, Uniwersytet im. Putina, Gazeta Wyborcza, Wolna Sobota, 4-5 czerwca 2022, s. 15-17.

Wstępna część eseju, który w całości pt. Ponad russkij mir zostanie opublikowany w najbliższym numerze “Przeglądu Politycznego” (172/2022). Dziękuję Adamowi Michnikowi za rekomandację, a Janowi Cywińskiemu za redakcyjną opiekę.

 

 

 

Psowie, kotowie oraz inni bracia i siostry, Magazyn Gazety Wyborczej, Wolna Sobota, 2 kwietnia 2022, s. 32-33.

Laudacja promotora doktoratu honorowego Olgi Tokarczuk. Wygłoszona 23 lutego w Sali Senatu Uniwersytetu Warszawskiego Na pamiątkową edycję uniwersytecką czekamy.

A na tym kamieniu jeszcze jeden kamień, Twórczość, nr 3, 2022, s. 96-102.

Przedruk poprawiony eseju opublikowanego po raz pierwszy w “Polityce” , 1984, nr 40. Poświęcone jubileuszowi 90-lecia Wiesława Myśliwskiego.

 

 

 

Długi książkowe

Justyna Schollenberger, Stworzenia Darwina. O granicy człowiek-zwierzę. IBL, Warszawa 2020.

Bardzo już dawno temu olśniła mnie opinia Brzozowskiego, że dzieła Darwina należą do literatury, co oznaczało, że można je czytać jako utwory językowe, ale dopiero książka Justyny Schollenberger  w pełni o tym przekonuje. Nie znam światowej bibliografii “darwinologicznej”, ale w polszczyźnie jej książka jest oryginalna i odkrywcza. Winszuję, dziękuję.

 

Marcin Tomczak, Nie do przyrównania. Dawne krajobrazy gminy Kadzidło. Kadzidło 2021. Biblioteczka Kurpiowska, tom 38.

Ta książka jest niezrównana, nie przez sam tytuł, lecz przez wyjątkowe zestrojenie pietyzmu dla ziemi rzeczywiście ojczystej ze współczesną wiedzą naukową.

 

Marian Pilot, Dzikie mięso. Korporacja Ha! art, Kraków 2021.

O tym osobliwym dziełku Mariana już pisałem, a raczej cytowałem (zob. Zapiski, 11 listopada 2017).

 

Alicja Kisielewska, Antropologia telewizji. Telewizja w życiu codziennym w Polsce. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku. Białystok 2021.

Opracowanie, ośmielam się, orzec – fundamentalne. Jestem teraz odległy od tej problematyki, dlatego z książką się zapoznałem, ale jej nie przestudiowałem, na co zasługuje. Podstawy antropologii telewizji (tytuł części pierwszej) czyli przesłanki teoretyczne całego ujęcia, oparte na światowej literaturze przedmiotu, zostały tu przedstawione przejrzyście i funkcjonalnie, zaś następne interpretacje telewizyjnych tekstów kultury, po prostu ciekawie!  Jeszcze do tej problematyki wrócę, teraz dziękuję Alicji z pełnym uznaniem.

 

Andrzej Stanisław Kowalczyk, Toledo i inne przygody w Kastylii, Biblioteka “Więzi”, Warszawa bd.

Odpisałem i podziękowałem Andrzejowi zaraz po otrzymaniu tej książki. Niestety nigdy nie byłem w Toledo, za to o Cervantesie czy Lorce czytam z przejęciem.

 

Kwiatki Polskie. Antologia opowiadań. Związek Pisarzy ze Wsi. Fundacja Sąsiedzi. Białystok 2021.

Książkę tę dostałem od Mariana Pilota noworocznie, ale niestety nie rekomendował mnie on do Związku Pisarzy ze Wsi, może dlatego, że jestem przyszywany.

 

Marek Prejs, Kalwarie polskie. Perspektywa komunikacyjna. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2022.

 

Stefan Żeromski, Dzienniki. Tom 1, 1882-1883. Opracowali Zdzisław Jerzy Adamczyk, Beata Utkowska. Instytut Badań Literackich PAN, Uniwersytet Jana Kochanowskiego, bd.

 

Jan Jakub Rousseau, Rousseau sędzią Jana Jakuba. Dialogi. Z francuskiego przełożył Janusz Margański. Przekład przejrzał i poprawił oraz wstępem i przypisami opatrzył Jacek Migasiński. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2022.

Wszystko to są moje zadłużenia, które narastały miesiącami, ponieważ byłem pogrążony w pisaniach własnych, a z upływem lat podzielność uwagi maleje. Będę teraz te długi stopniowo odrabiał, a na razie zapisuję, żeby dać świadectwo.

Sól ziemi

Andrzej Mencwel, Ausweisungbefehl, “Forum Kobylińskie”, Pismo społeczno-kulturalne, nr 1/2021, s. 9-11. Fragment utworu pt. Strona ojca, przygotowywanego do wydania w 2022 roku.

Dziękuję za publikację oraz niewątpliwy zaszczyt wpisania na listę stałych współpracowników tego periodyku. “Forum Kobylińskie” ukazuje się w Kobylinie (miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie krotoszyńskim, zob. odpowiednią stronę w Wikipedii), a drukowane jest w moim rodzinnym, poniekąd, Rawiczu (rodzice mieszkali tam przed wojną). Jeden egzemplarz kosztuje tylko 2 złote, co pewnie jest najniższą ceną w Polsce.

Więcej niż wydawcą i redaktorem “Forum Kobylińskiego”, bo jego wszechstronnym sprawcą, jest pan Michał Ciesielski, którego podziwiam. Tacy jak on są solą tej ziemi.

 

Pod choinką

Andrzej Mencwel, Przejrzyste okna prywatności, “Rzeczpospolita. Plus-Minus”, 24-26 grudnia 2021 roku. Wybór z 1500 numerów ‘Plusa-Minusa”.

To było na Święta, przypomnienie miłe i, jak się okazało po lekturze, całkiem dorzeczne. Napisałem ten esej w roku 2002, czyli prawie dwadzieścia lat temu i wcale się nie zestarzał. Dziękuję “Rzeczpospolitej” za przedruk i dobrą redakcję .

 

Podarki i podzięki

Jerzy Giedroyc, Stanisław Vincenz, Listy 1946-1969. Opracował, wstępem i przypisami opatrzył Rafał Habielski. Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską, Oddział Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza. Association Institut Litteraire, “Kultura”, Biblioteka “Więzi” Warszawa 2021.

Stanisław Vincenz był, jak się okazuje, jednym  z najważniejszych partnerów Jerzego Giedroycia, a korespondencję z nim można śmiało zestawiać z tą, jaka Redaktora łączyła z Miłoszem, Gombrowiczem czy Stempowskim. Niestety sam już nie zdołam tego uczynić, ale może opinia ta okaże się zachętą. Opracowanie pożyteczne, edycja wzorowa. Pawłowi Kądzieli podziękowałem wcześniej za ten cenny podarunek.

 

Michał Masłowski, Mity i symbole polityczne Europy Środkowo-Wschodniej. Studium Europy Wschodniej UW, Warszawa 2012. Podstawą tej książki, jak wyjaśnia jej autor, jest francuskie opracowanie zbiorowe Mythes et symboles politiques en Europe Centrale zredagowane przez Chantal Delsol, Michała Masłowskiego i Joannę Nowicki, a wydane dwukrotnie w Paryżu, w latach 2002 i 2015.

Jako uczestnik tamtego opracowania oraz czytelnik tej książki potwierdzam, że jest ona samodzielnym dziełem autorskim. Powinna służyć jako podręcznik akademicki na różnych humanistycznych studiach uniwersyteckich. Michałowi mogłem podziękować osobiście, kiedy mi książkę podarował i wzruszająco dedykował.

Ciągłość i zmiana. Sto lat rozwoju polskiej wsi. Tom 3. Redakcja naukowa Maria Halamska, Monika Stanny, Jerzy Wilkin. Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa 2021.

To jest ostatni wolumin fundamentalnego, zbiorowego opracowania, bez znajomości którego, nie należy wypowiadać się o polskiej wsi, bardziej generalnie – o problematyce wiejskiej. Ale na wsi, podobnie jak na pogodzie zna się u nas każdy, więc głupstw się jeszcze nasłuchamy.

Wiedza w tych dziełach zawarta powinna jednak działać i trzeba się do tego przyczyniać. Jeszcze raz winszuję i dziękuję. 

 

 

Z podzięką

Międzynarodowa Monografia Naukowa – Polesie. Środowisko. Melioracje. Tom 3. Polesie polskie. Brześć – Równe-Warszawa-Riazań, 2020, s. 976+nlb. Waga naprawdę ciężka, darowizna Jurka Jeznacha, polskiego współautora tego dzieła!

Aleksander Gieysztor, Tadeusz Łepkowski, Marian Małowist, Żywoty historyczne, pod redakcją Ryszarda Stemplowskiego, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2020. Znakomite zgranie wątków biograficznych i metodologicznych w tych rozmowach, które pierwotnie ukazały się po hiszpańsku!

Ryszard Stemplowski, Fakty i fantazje. Watykan 1939-1945. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2019. Polecam, bo to nie tylko dokumenty, lecz także anegdoty. Wyrazy współczucia  Piusa XII dla podbitej przez Niemcy Polski, stosowne również dla Finlandii (najechanej przez ZSRR), to arcydzieło dyplomacji.

Andrzej Walicki, PRL i skok do neoliberalizmu. Antykomunizm zamiast wolności. Porachunki inteligenckie. Pod redakcją Joanny Schiller-Walickiej i Pawła Dybicza. Fundacja Oratio Recta, Warszawa 2021. Cenna i ważna publikacja rozproszonych wcześniej publicystycznych i eseistycznych wypowiedzi Andrzeja Walickiego. Drugi tom cyklu, trzeci w zapowiedzi, czekam na całość!

Maurice Merleau-Ponty, Jean-Paul Sartre, Zerwanie, humanizm i terror. Tłumaczył i opracował Jacek Migasiński. Wydawnictwo Agora, Warszawa 2021. Rozmawialiśmy z Jackiem parokrotnie o tej edycji podczas jej przygotowania, więc teraz już tylko winszuję finału. Efekt znakomity!

Janusz Termer, Myślenie literaturą. Eseje, szkice, wspomnienia. Res Humana, Warszawa 2019. Chętnie czytam, zwłaszcza o naszych nie żyjących już kolegach – wspomnienia skojarzone z odczytaniami.

Danilo Kis, Cyrk rodzinny. Przekład Danuta Cirlić-Straszyńska. Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2021. Zapewne znakomitej tłumaczce, z która znamy się od lat, zawdzięczam ten podarunek, a jest to edycja jubileuszowa Wydawnictwa Czarne. Cyrku rodzinnego nie oglądam, lecz się w nim pogrążam, bo akurat jestem mu bliski, a świetny przekład jeszcze mocniej mnie wciąga.  (Ps. Nie mogę wpisać odpowiednich diakrytów, za co przepraszam, ale to wina programu).

 

 

.

 

 

 

Andrzej Walicki (1930-2020)

 

Jak się okazało po latach, mieliśmy z autorem Osobowości a historii zajmować się Stanisławem Brzozowskim nieomal równolegle. Przyjaźniłem się z Andrzejem Walickim ponad pół wieku. Była to przyjaźń falująca, raz bliższa, raz dalsza. zawsze jednak, przynajmniej z jego strony niezawodna, a jej najbardziej okazałym owocem były cztery tomy Prac wybranych Andrzeja Walickiego opublikowane w serii “Klasycy Współczesnej Polskiej Myśli Humanistycznej”, wydawanej przez krakowski Universitas. Redagowałem tę antologię, napisałem do niej wstęp, a co najbardziej znamienne i dotąd zatajone, została ona przygotowana i zrealizowana podług mojego, a nie autorskiego projektu.

Andrzej Mencwel, Byłoje i dumy, “Przegląd Filozoficzny”, Rocznik 30, Warszawa 2021, nr 2 (118), poświęcony Andrzejowi Walickiemu, s. 31-41

Next Page »